آنها قابل درك باشد و اين منافاتى ندارد كه كسى زبان پيامبر را نفهمد ولى با ترجمه مرادات حضرت را بدست آورد . 2 - گروهى از مسيحيان گفته‌اند : حضرت محمّد فقط به سوى عربها ارسال شده چون آنها اهل كتاب نبوده و نياز به كتاب آسمانى و پيامبر داشتند ولى ما اهل كتابيم و نيازى به پيامبر نداريم . جواب : خود قرآن صريحا اين سخن را تكذيب مىكند آياتى كه خوانديم شاهد ما است . 3 - قاضى القضاة از معتزله در مورد يأجوج و مأجوج دو احتمال ذكر كرده : الف : آنها اصلا مكلّف به تكاليفى نبودند و لو مفسده فى الارض بودند همانند حيوانات وحشى مفسد فى الارض . ب : آنها هم مكلف بودند و دعوت پيامبر اسلام هم به آنها رسيده بود به اينكه از ما وراء سد سكندر به قسمتهائى نزديك مىشدند كه صداى دعوت از اين طرف به آنها مىرسيد پس مكلّف بودند . 4 - بعضىها گفته‌اند : شايد در اقصى نقاط جهان در آن تاريخ كسانى بودند كه دعوت پيامبر را نشنيده بودند [ مثل آمريكا كه چند صد سال پس از آن كشف شد ] پس آنها مكلّف به شريعت اسلام نبودند . علّامه مىفرمايد : اگر مرادتان اينست كه و لو بعدها به آن گروهها دعوت ابلاغ شود بازهم مكلف نيستند كه باطل است ولى اگر مرادت اينست كه آنها تا زمانى كه عالم نبودند مكلف نبودند ولى وقتى كه عالم شدند مكلف مىشوند ما هم قبول داريم ، [ البته علم شرط اصل تكليف نيست بلكه شرط تنجّز تكليف است و لذا ما مىگوئيم : كفار هم مكلفند و . . . كه تفصيل آن را از اصول بايد جويا شد ] .